Zone.college werkt mee aan prachtwerk voor echte buitenmensen

Mensen met een afstand tot een arbeidsmarkt interesseren voor een baan in het bos- en natuurbeheer. Dat is 1 van de doelen van Binnenwerk, een organisatie die zich inzet voor het creëren van duurzame en nuttige banen voor mensen met een arbeidsbeperking. Samen met het Werkbedrijf Regio Zwolle (een netwerkorganisatie van 14 gemeenten), UWV, werkgevers- en werknemersorganisaties en Zone.college hebben ze een uniek traject opgezet.

Zone.college verzorgt in deze samenwerking tijdens het voorschakeltraject de coaching binnen de beroepscontext en de vakgerichte trainingen. Afhankelijk van de motivatie en individuele capaciteiten stromen deelnemers na het voorschakeltraject door naar een reguliere passende BBL-opleiding. Wat de samenwerking inhoudt en welke ervaringen er wordt opgedaan staat opgetekend in onderstaan artikel, dat inmiddels alle partners is gepubliceerd.

Prachtwerk voor echte buitenmensen
Succesvolle samenwerking tussen regio en Rijk bij invulling Banenafspraak

Staatsbosbeheer maakt zich sterk voor natuurbehoud en -beheer in Nederland. Een mooie taak die bovendien ruimte biedt om talent dat nog niet wordt benut te laten groeien. De banenafspraak is de kiem voor een mooi project waarbij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan de slag kunnen als medewerker bos- en natuurbeheer. Ook in de Regio Zwolle gaan acht mannen en vrouwen aan het werk in de bossen. Al na een paar maanden is duidelijk: dit is een succesverhaal.

Al klinkt het wat tegenstrijdig: dit prachtwerk voor buitenmensen begint bij Binnenwerk. Een organisatie die als doel heeft duurzame en nuttige banen te creëren voor mensen met een arbeidsbeperking. Dat doen ze voor het Rijk, in dit geval voor Staatsbosbeheer.

In het voorjaar van 2019 klopt Ron Berkhout van Binnenwerk aan bij het Werkbedrijf Regio Zwolle, de netwerkorganisatie van 14 gemeenten, UWV, werkgevers- en werknemersorganisaties en onderwijs. De vraag: kan de regio een groep kandidaten uit het doelgroepregister met interesse voor werk in de natuur op de been brengen? “Het is geen dagbesteding”, benadrukt Berkhout, regiomanager voor vijf provincies en meerdere teams. “Het is gewoon echt werk dat moet gebeuren.”

Prachtkans
Bart van der Sterren werkt als accountmanager voor Tiem, de organisatie die voor contactgemeente Zwolle de participatiewet uitvoert. Hij heeft even zijn twijfels bij de vraag van Berkhout. Natuurlijk is er genoeg om enthousiast over te zijn: “een mooie werkgever met een goed imago en een warm hart voor de doelgroep.” Maar een groep vinden die groot genoeg is om acht medewerkers uit te kiezen die op een moeilijk bereikbare locatie, onder leiding van een Binnenwerk-werkbegeleider, als team aan de slag kunnen. Dat is nogal wat.

Binnenwerk en Staatsbosbeheer, locatie Vechtdalomgeving Punthorst, bieden echter een prachtkans. Niet alleen is er het perspectief op een vaste baan, ze willen in samenwerking met een groenopleiding ook de mogelijkheid bieden om te starten in een opleiding waardoor ze kunnen groeien in hun werk en nog meer taken kunnen uitvoeren.

“Binnenwerk is een solide partner”, zegt Van der Sterren. Ze hebben dit vaker gedaan. Met hen als trekker heeft hij er vertrouwen in. Hij betrekt Moussa Bouyaddou, adviseur werkgeversdiensten van WSP Zwolle bij de voorbereidingen. Al snel krijgen ze een groep mensen om de tafel die dit project de energie kan geven die nodig is.

Voorschakeltraject
Ze klopt aan bij Zone.college, de grootste groenopleider in Oost-Nederland. De ambitie is om de mensen die straks als aan de slag gaan, te laten starten in een BBL-opleiding, waarbij ze naast hun werk één dag onderwijs volgen. Gestart wordt met een voorschakeltraject. “Zo’n traject geeft deelnemers de mogelijkheid zich te oriënteren op het werk als medewerker bos- en natuurbeheer en de beroepscompetenties die daarbij horen”, legt Rachel van Vulpen, accountmanager bij Zone.college, uit. “Bovendien kan na een voorschakeltraject beter worden ingeschat of iemand leer- en schoolbaar is en of doorstromen naar een reguliere BBL-opleiding haalbaar is.” Het voorschakeltraject wordt verzorgd door Groeipunt, onderdeel van Zone.college voor alle niet reguliere (onbekostigde) opleidingstrajecten.

Vertrouwen
Vervolgens begint het zoeken naar geschikte kandidaten. “Daar komt het regionetwerk goed van pas”, zegt Bouyaddou. Ze zetten de vraag uit onder collega’s en jobcoaches die op zoek gaan naar een match. Het vooruitzicht dat ze kandidaten kunnen bieden is mooi, medewerkers komen na de proeftijd ook echt in dienst van de overheid. Moussa: “Daarmee spreekt de werkgever ook vertrouwen uit richting de kandidaten.”

Om een goed beeld te krijgen van wat het werk inhoudt, zijn de betrokkenen ook een middag te gast op de locatie Punthorst van Staatsbosbeheer. Tijdens deze ‘natuurwerkdag’ gaan ze ook zelf aan de slag en krijgen ze uitleg over werken met specifiek gereedschap, maar ook de omgang met bezoekers van het natuurgebied. Belangrijk om mee te nemen bij de selectie van kandidaten.

“Op andere plekken in Nederland was er al ervaring met soortgelijke projecten”, zegt Van der Sterren, “maar deze regio is de eerste waar men wil starten met een team van vrouwen en mannen.” Daarvoor moeten de voorzieningen in de werkschuur, die zal dienen als uitvalsbasis, wel een update. Daar zal Staatsbosbeheer voor zorgen.

Eén jobcoach
Ook andere randvoorwaarden worden efficiënt geregeld. Bouyaddou: “We hebben ervoor gezorgd dat twee arbeidsdeskundigen de aanstellingen in goede banen te leiden. Omdat het zo’n grote club ineens is, handelen zij het papierwerk rond aanvragen en loonkostensubsidie af.” In goed overleg kiezen de samenwerkende partijen er bovendien voor om één jobcoach aan te stellen voor de hele groep.

Al deze factoren zorgen ervoor dat het opstarten van het project eigenlijk op rolletjes loopt. De eerste kandidaten komen in beeld, de opleider staat in de startblokken, de werkschuur wordt onder handen genomen en alle neuzen staan dezelfde kant op. Nu alleen nog acht geschikte medewerkers selecteren …

 Een jaar verder
‘Staatsbosbeheer zoekt gemotiveerde medewerkers bos- en natuurbeheer’. Die tekst staat bovenaan de flyer waarmee WSP Regio Zwolle in het voorjaar van 2019 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werft voor een samenwerkingsproject van Rijk en regio. Inmiddels is sinds oktober een team van acht mannen en vrouwen aan de slag in de natuur bij Punthorst. Hoe bevalt het prachtwerk?

De werkschuur van Staatsbosbeheer, die dient als uitvalsbasis voor het team, ligt aan het begin van een bosweg. De omgeving ademt rust, maar de auto’s rond de werkschuur verraden bedrijvigheid. In de werkschuur zit een groep mensen aan tafel in werkkleding. Ze eten hun boterhammen of een stuk fruit. De sfeer is goed. Ze maken grapjes, kletsen wat.

Als een tierelier
De meesten zijn nu vier, vijf maanden echt aan het werk. Ze komen uit Staphorst, Dalfsen, Meppel, Kampen en Zwolle. Een enkeling heeft ervaring met werken in het groen. “Plantsoenendienst. In Zwolle.” Wat hij fijn vindt aan dit werk? “Heerlijk buiten.” De anderen beamen dit. “Al is bij regen een dak boven je hoofd ook wel fijn”, zegt een ander. Niet omdat ze van suiker zijn, maar omdat je dan minder afhankelijk bent van het weer en weet “ik kan gewoon door blijven gaan”.

Een beetje regen en wind kunnen ze ook wel hebben. De werkkleding van Staatsbosbeheer biedt goede bescherming. Als het echt hard regent, schuilen ze in de auto’s. Vanochtend zijn ze met de stokzaag in de weer geweest om overhangende takken weg te halen. Ook liggen er door de storm van afgelopen week afgewaaide takken op de paden. Die ruimen ze ook op. En ze zijn bezig op de hei, “Daar kun je heel mooi zien hoe ver we zijn gekomen. Het gaat als een tierelier.”

Aan de muur hangen gedetailleerde kaarten van de omgeving. Een van de medewerkers laat zien waar ze straks weer aan het werk gaan. Hij komt uit de buurt en kent het gebied op zijn duimpje. Waar ze nu aan het werk zijn, bouwde hij vroeger hutten. Hij komt op de fiets naar de werkschuur. De anderen komen op eigen gelegenheid of maken gebruik van het vervoer dat is geregeld. Ze kunnen op verschillende centrale punten in de regio opstappen. Het is tekenend voor dit project. Aan alles is gedacht.

Binnenwerk
Ron Berkhout stapt de ruimte binnen. Hij werkt voor Binnenwerk (zie kader). Met hem en Ingrid Beumer, projectleider Aanwas Binnenwerk, begon het project hier in Punthorst. Ron is als regiomanager verantwoordelijk voor vijf provincies. Hij is in principe een keer in de drie à vier weken in Punthorst. De dagelijkse leiding van het team is in handen van Martijn Lems, werkbegeleider van Binnenwerk voor de uitvoering in het veld. En dagelijkse contactpersoon naar Staatsbosbeheer lokaal.

“Ik ga altijd met veel plezier naar Punthorst toe”, zegt Berkhout. “Echt een mooi team.” Een van de vrouwen beaamt dit. “We kunnen elkaar heel goed hebben. We hebben nog geen gedoe gehad.” Dat het een gemengd team is, is volgens Berkhout ook mooi. “Je bedoelt diversiteit Ron”, vult een van de medewerkers hem aan. Precies. Dat maakt Punthorst uniek.

Door de vele positieve reacties is Binnenwerk erin geslaagd een team van acht medewerkers te formeren. Tijdens de natuurkennisdagen die Binnenwerk en Staatsbosbeheer organiseren om te laten zien wat het werk inhoudt, springen er al snel mensen uit door hun werkhouding en belangstelling. Klikgesprekken helpen vervolgens om het team zorgvuldig samen te stellen.

Even wennen
Terwijl het team de jassen weer dichtritst en richting het veld gaat, vertelt Berkhout wat meer over het project. Hij noemt het project een klassieke win-win. Voor de deelnemers, voor UWV en gemeenten, voor het Rijk, want die kunnen hier mensen structureel aan het werk helpen. En voor Staatsbosbeheer, want die krijgen er een veldploeg bij.

“Dat was voor ons nog wel een punt”, zegt boswachter Jan Spijkerman. In het begin was hij kritisch. “Het betekende in ons gebied toch een verdubbeling van het aantal medewerkers.” Hij is daarom met zijn mensen bij een vergelijkbaar project in het Friese Jubbega gaan kijken. Daar kregen ze uitleg. Hij is nog steeds blij dat ze dat hebben gedaan. Het nam wat koudwatervrees weg. Nu is het zelfs zo dat collega’s vragen of ze iemand van de ploeg in Punthorst kunnen meenemen naar een ander gebied om daar te helpen. “Dat vind ik machtig mooi.”

Doordat ze met andere boswachters meegaan naar andere gebieden wordt hun wereld ook groter. Natuurlijk is er verschil in de groep. Sommigen hebben al een kettingzaagcertificaat, die kunnen ander werk gaan doen met een andere boswachter. Anderen zijn nog niet zo ver en zijn nog echt het arbeidsritme aan het leren.

 “Binnenwerk heeft echt drempels weggenomen en werk gemaakt van een goede match en samenstelling van het team. Rondom een perfecte manier van mensen in hun kracht zetten.” – Ineke Arends, Leren en Werken/Leerwerkloket Zwolle

Voor dat laatste kunnen ze rekenen op de ondersteuning van jobcoach Christiaan Rietjens. Hij ondersteunt vanuit Tiem de medewerkers als ze bijvoorbeeld privé ergens tegenaan lopen. Of bij vragen over hun contract of andere formaliteiten. Maar met een achtergrond als hovenier kan hij ook bijspringen als er vragen zijn over het werk. Praktisch.

“Ze groeien allemaal”, zegt Berkhout. Hij houdt een kaart omhoog waar ‘beterschap’ op staat en de namen van alle teamleden. Hij is bestemd voor de werkbegeleider die even ziek thuis is. “Dit bedenken ze zelf hè.” Berkhout geniet er zichtbaar van. Zelf kregen ze ook een kerstkaart van het team. “Dat zegt toch iets.” In een van de gesprekken die Berkhout heeft met de medewerkers vertrouwde iemand hem toe: “Dit was mijn mooiste jaar, want ik heb eindelijk een baan.” “Dat iemand dat zegt, dat geeft mij ook voldoening.”

Teambuilding in Staatsbosbeheerstijl
Daar hebben ze ook wel gezamenlijk in geïnvesteerd. “We hebben de tijd genomen om ze te laten landen”, zegt Berkhout. Bovendien heeft Staatsbosbeheer de nieuwe medewerkers écht welkom geheten en het gevoel gegeven dat ze er helemaal bij horen. Voor de feestdagen organiseerden de boswachters bijvoorbeeld een stamppotbuffet met een quiz en klootschieten. En met gemixte teams om elkaar te leren kennen. Spijkerman: “Je gooit met zo’n bal, maar je hebt ook even tijd om met elkaar te praten.”

Een kritische noot heeft Spijkerman nog wel, al is het eigenlijk positief. Hij denkt dat de medewerkers het zo goed naar hun zin hebben dat niemand ooit weg zal willen. “Uitstroom is geen expliciet doel”, zegt Berkhout, “maar het zou wel mooi zijn als ze hun eigen keuzes kunnen gaan maken. Als ze groeien, het gevoel hebben dat ze veel geleerd hebben en een volgende stap willen maken, dat zou ik fantastisch vinden.”

Groeien
Een van de dingen die zeker helpt bij die groei is de opleiding die ze volgen. Wekelijks komt een docent van Groeipunt, onderdeel van Zone.college in Zwolle, naar Punthorst om les te geven over bijvoorbeeld werken met de bosmaaier. Op dit moment zijn ze bezig met hun veiligheidscertificaat. “Dat doen ze in halve dagdelen”, licht Rachel van Vulpen toe, “want de theorie is best pittig en we willen ze daarin goed begeleiden.” Daarom krijgen ze naast de lessen een keer in de twee weken ook coaching van een vakdocent.

“Dit is mijn eerste echte baan ooit, maar ik vind dat het heel goed begeleid is allemaal. Het begin was niet overweldigend of zo.” – deelnemer project

De Provincie heeft een subsidie verstrekt voor de opleiding. De certificaten die ze behalen kunnen ze ook gebruiken als ze ooit ergens anders willen gaan werken, bij een hovenier bijvoorbeeld. De verwachting is dat eind april het cursustraject is afgerond. Dan kijken ze ook wie kan doorstromen naar de reguliere BBL-opleiding.

Spijkerman vat de ervaring tot nu toe kort en krachtig samen: “Zoals dit nu gaat, daar krijgt iedereen positieve energie van.” Het is zelfs zo dat hij het bij collega’s onder de aandacht brengt. Ron beaamt dit. Hij wordt inmiddels benaderd door andere boswachterijen die, door verhalen van anderen, nu zeggen ‘dat wil ik ook wel’. Het is met recht een succesverhaal, dankzij de inzet van velen. “Er zijn veel partijen die rondom dit zaadje, dat hier is geplant, actief zijn om deze mensen structureel onderdeel van de maatschappij te laten zijn.” In Punthorst werpt dat duidelijk zijn vruchten af.

Artikel geproduceerd in opdracht van Werkgeversservicepunt (WSP Regio Zwolle) | Tekst: Menno Kouveld  | Foto’s: Gerlinde Schrijver